Nnyocha ọhụrụ na-ekpughe otú ihe ndị na-emerụ emerụ sitere na ọrụ mmadụ si emetụta ikike ha ịchọta okooko osisi
N'okporo ụzọ ọ bụla jupụtara na mmadụ, ihe fọdụrụ na ikuku ụgbọala na-ekupụ n'ikuku, gụnyere nitrogen oxides na ozone. Ihe ndị a na-emetọ ihe, nke ọtụtụ ụlọ ọrụ mmepụta ihe na ụlọ ọrụ ọkụ eletrik na-ewepụta, na-efegharị n'ikuku ruo ọtụtụ awa. Ndị ọkà mmụta sayensị amatala kemgbe na kemịkalụ ndị a na-emerụ ahụike mmadụ ahụ. Mana ugbu a, ọtụtụ ihe akaebe na-egosi na ihe ndị a na-emetọ ihe na-eme ka ndụ sie ike maka ndị na-eme ka ụmụ ahụhụ na osisi ndị na-adabere na ha.
Ụdị ihe ndị na-emetọ ikuku dị iche iche na-emeghachi omume na kemịkalụ ndị mejupụtara isi okooko osisi, na-agbanwe ọnụọgụ na nhazi nke ihe ndị mejupụtara ha n'ụzọ na-egbochi ikike onye na-eme pollinator ịchọta okooko osisi. Na mgbakwunye na ịchọ ihe ngosi anya dị ka ọdịdị ma ọ bụ agba okooko osisi, ụmụ ahụhụ na-adabere na "map" isi, njikọta nke molekul isi pụrụ iche maka ụdị okooko osisi ọ bụla, iji chọta osisi ha chọrọ. Ozone na nitrogen oxides dị n'ala na-emeghachi omume na molekul isi okooko osisi, na-emepụta kemịkalụ ọhụrụ ndị na-arụ ọrụ dị iche iche.
“Ọ na-agbanwe isi ihe ahụhụ ahụ na-achọ,” ka Ben Langford, ọkà mmụta sayensị ikuku nke UK Centre for Ecology and Hydrology, onye na-eme nnyocha banyere okwu a, kwuru.
Ndị na-eme ntụ ntụ na-amụta ijikọta ngwakọta pụrụ iche nke kemịkalụ ndị okooko osisi ahụ na-ewepụta na ụdị ahụ kpọmkwem na ụgwọ ọrụ shuga ya. Mgbe ihe ndị a na-adịghị ike na-ezute ihe ndị na-emerụ ahụ nke ukwuu, mmeghachi omume na-agbanwe ọnụọgụ nke molekul isi okooko osisi yana oke nha nke ụdị molekul ọ bụla, na-agbanwe isi ísì ahụ kpamkpam.
Ndị nchọpụta maara na ozone na-awakpo ụdị njikọ carbon dị na mkpụrụ ndụ ihe na-esi ísì okooko osisi. N'aka nke ọzọ, nitrogen oxides bụ ihe mgbagwoju anya, ọ kabeghịkwa anya kpọmkwem otu mkpụrụ ndụ ihe na-esi ísì okooko osisi si emeghachi omume na ụdị ihe mejupụtara a. "Maapụ isi a dị oke mkpa maka ndị na-eme pollin, ọkachasị ndị na-efe efe na-efe efe," ka James Ryalls, onye nyocha na Mahadum Reading kwuru. "Dịka ọmụmaatụ, e nwere ụfọdụ bea nwere ike ịhụ naanị okooko osisi mgbe ha dị ihe na-erughị otu mita site na okooko osisi ahụ, yabụ isi dị ha mkpa maka ịchọ nri."
Langford na ndị otu ya ndị ọzọ malitere ịghọta otu ozone si agbanwe ọdịdị nke isi okooko osisi. Ha jiri ọwara ifufe na ihe mmetụta tụọ nhazi nke igwe ojii isi nke okooko osisi na-emepụta mgbe ha na-ewepụta isi ha pụrụ iche. Ndị nchọpụta ahụ wee wepụta ozone na mkpokọta abụọ, otu n'ime ha yiri nke UK na-enweta n'oge ọkọchị mgbe ọkwa ozone dị elu, n'ime ọwara ahụ nwere molekul isi okooko osisi. Ha chọpụtara na ozone na-eripịa n'akụkụ plum ahụ, na-ebelata obosara na ogologo.
Ndị nchọpụta jiri usoro ọgwụgwọ mmanụ aṅụ a maara dị ka proboscis extension mee ihe. Dịka nkịta Pavlov, nke ga-agbọ mmiri mgbe a na-akụ mgbịrịgba nri abalị, aṅụ aṅụ ga-agbatị akụkụ ọnụ ha nke na-arụ ọrụ dị ka ọkpọkọ nri, nke a maara dị ka proboscis, iji zaa isi ha na-ejikọta ya na ụgwọ shuga. Mgbe ndị ọkà mmụta sayensị nyere aṅụ ndị a isi ha na-ahụkarị mita isii site na okooko osisi ahụ, ha na-ewepụta proboscis ha pasent 52 nke oge. Nke a belatara ruo pasent 38 nke oge maka isi ísì nke na-anọchite anya isi dị mita 12 site na okooko osisi ahụ.
Agbanyeghị, mgbe ha tinyere otu mgbanwe ahụ na isi ahụ nke ga-eme n'ime plum nke ozone mebiri emebi, aṅụ ndị ahụ zara naanị pasent 32 nke oge na akara mita isii na pasent 10 nke oge na akara mita 12. "Ị na-ahụ ọdịda ndị a dị egwu na ọnụọgụgụ aṅụ ndị nwere ike ịmata isi ahụ," Langford kwuru.
Ọtụtụ n'ime nnyocha ndị a mere n'isiokwu a bụ n'ụlọ nyocha, ọ bụghị n'ọhịa ma ọ bụ ebe obibi ụmụ ahụhụ. Iji dozie oghere ihe ọmụma a, ndị ọkà mmụta sayensị na Mahadum Reading guzobere ọkpọkọ mmiri nke na-akwanye ikuku ozone ma ọ bụ dizel n'ime akụkụ nke ubi ọka wit. Nnwale ndị e guzobere na mgbanaka ikuku mepere emepe nke dị mita 26 na-enyere ndị nchọpụta aka inyocha mmetụta nke mmetọ ikuku na ụdị ihe ndị na-eme ka mmadụ nwee ntụ.
Otu ndị nchọpụta lere anya n'otu osisi mọstad n'ebe ndị ahụ maka nleta ndị na-eme ka ihe ghara ịmị mkpụrụ. Ụfọdụ ụlọ nwere ikuku dizel a na-awụpụ n'ọkwa dị ala karịa ọkwa ikuku gburugburu EPA. N'ebe ndị ahụ, e nwere mbelata ruru pasent 90 n'ikike ụmụ ahụhụ ịchọta okooko osisi ha na-adabere na ya maka nri. Na mgbakwunye, osisi mọstad ejiri mee ihe n'ọmụmụ ihe a, n'agbanyeghị na ha bụ okooko osisi na-eme ka ihe ghara ịmị mkpụrụ, nwetara mbelata ruru pasent 31 n'ụfọdụ usoro mmepe mkpụrụ, ikekwe n'ihi mbelata nke mmetọ ikuku.
Nchọpụta ndị a na-egosi na ndị na-eme ka ụmụ ahụhụ na-amịpụta ihe na-eche nsogbu pụrụ iche ihu n'ihi ọkwa mmetọ ikuku dị ugbu a. Mana mgbe ha na-arụkọ ọrụ na ihe ịma aka ndị ọzọ na-eche ụmụ ahụhụ ndị a ihu, mmetọ ikuku nwere ike ịkpata nsogbu na
Anyị nwere ike inye ihe mmetụta iji tụọ ọtụtụ gas
Oge ozi: Ọgọst-08-2024